Dat blijkt uit een onderzoek van de econoom Raymond Montizaan, die daar op is gepromoveerd aan de Universiteit Maastricht.
Depressie en somberheid komen aanzienlijk meer voor in de groep mannelijke ambtenaren die in 1950 geboren werd, ten opzichte van de groep die in 1949 geboren werd. De eerste groep krijgt door het afschaffen van het prepensioen bij vervroegd pensionering een lagere pensioenuitkering dan de tweede, in een poging langer doorwerken te stimuleren.
Het verschil in depressiviteit is volgens de onderzoeker alleen te verklaren door de versoberde pensioenregeling. Ergo: de mensen uit 1950 zijn iets jonger en zouden puur op leeftijd minder vaak depressief moeten zijn. Jaloezie bleek een sterke rol te spelen, want mensen uit 1950 die veel collega’s hebben die nog in de gunstiger regeling vallen, meldden vaker depressieve klachten dan jaargenoten, op afdelingen waar men allemaal in dezelfde situatie zit.
Het nieuwe pensioensysteem voor de publieke sector werd ingevoerd op 1 januari 2006 en schrijft voor dat werknemers die geboren werden voor 1950 hun oude genereuze prepensioenrechten (FPU-regeling) behouden, terwijl degenen die geboren werden na 1949 worden geconfronteerd met een substantiële verlaging van hun pensioenrechten.
Montizaan volgde drie jaar lang met vragenlijsten 7000 ambtenaren met een full-time baan, bij zowel lagere als hogere overheden. Binnen de groep ambtenaren met afgezwakte pensioenrechten leeft vooral veel ontevredenheid bij mensen met een hoge ambitie, zoals rijksambtenaren. Hun houding is: wij mij iets aan doet, krijgt dat terug. Men reageert dan met een lagere werkinzet, het tonen van weinig motivatie. De onderzoeker verwacht dat dit effect ook zal optreden na verhoging van de AOW-leeftijd en zich ook zal voordoen in de particuliere sector. Salarissen en arbeidsvoorwaarden van ambtenaren en in het bedrijfsleven komen sinds het afgelopen decennium immers redelijk met elkaar overeen.
Montizaan vindt dat zijn onderzoek een rol kan spelen in de actuele discussies over hervormingen van pensioenstelsels en plannen om mensen langer te laten doorwerken. Mede door de verwachte arbeidsmarkttekorten als gevolg van de vergrijzing van de beroepsbevolking moeten beleidsmakers niet alleen aandacht schenken aan het verhogen van de arbeidsmarktparticipatie van ouderen. De focus moet er ook op gericht zijn hoe je ouderen actief en productief kunt laten doorwerken. De verminderde arbeidsproductiviteit van ouderen wordt vaak opgevangen met extra scholing. Binnen kleinere organisaties ontbreekt dat aanbod echter vaak.
Auteur: Loek Kusiak
